Bij het bergbeklimmen kom je in ruig terrein en op grote hoogte. Op de top van de berg heb je vaak een prachtig uitzicht en terug in het dal wordt je beloont met een intens voldaan gevoel. Als je zonder professionele begeleiding een beklimming maakt, is het noodzakelijk dat je zelfredzaam bent in de bergen en meer specifiek in hoogalpiene terrein. Dit is een competentie die veel kennis en vaardigheden vereist die je niet zomaar zelf eigen maakt en om een gedegen opleiding vraagt. Het beklimmen van een berg is een zware fysieke inspanning die zowel duurvermogen als kracht vereist.

1. Weet waar je aan begint

Het hoogalpiene terrein waar het alpinisme zich afspeelt is geen natuurlijke omgeving voor de mens en al zeker niet voor Nederlanders die gewend zijn om op zeeniveau te functioneren. Het leveren van een grote sportieve prestatie in deze onbekende omgeving is dan ook een dubbele uitdaging. Zorg dat je eerst bekend raakt met dit hoogalpiene terrein voordat je de hoge bergen gaat beklimmen. Weet wat het met je doet en hoe je hier comfortabel in kunt verblijven. wanner je nog nooit in de bergen bent geweest is het aan te raden om je eerste vakanties op gemarkeerde bergpaden te blijven. Maak eenvoudige dagwandelingen en loop een keer naar een berghut. Is het een forse wandeling naar de hut? Dan kun je er blijven overnachten. De volgende dag daal je weer af naar het dal. Dit gaat een onvergetelijke ervaring worden!

Heb je al ervaring met bergwandelen, voel je je comfortabel in de bergen en lonken de hoge toppen aan de hemel? Ga dan een alpiene basiscursus volgen. Onder professionele begeleiding van een gecertificeerde berggids leer je, hoog in de bergen en in een kleine groep alle basisvaardigheden van het alpinisme. Na één cursus ben je nog geen zelfstandige bergbeklimmer maar beschik je wel over de kennis en vaardigheden om zelfstandig eenvoudige tochten in hoogalpiene terrein te maken.

Besef goed hoe zwaar of moeilijk de klimroute is die je wilt gaan doen. De totale zwaarte hangt af van veel factoren. Je hebt bijvoorbeeld te maken met lengte, zekermogelijkheden, oriëntatie en het soort terrein. Het klinkt paradoxaal, maar vaak zijn technisch moeilijkere routes ook veiligere routes. Lange alpiene tochten met een waardering van AD en D kennen vaak lange stukken zonder goede zekeringsmogelijkheden. Het zijn daardoor de tochten die het meeste commitment vragen - meer dan TD- of zelfs ED-routes.

volg een cursus overnachten in een berghut routewaardering Het alpiene opleidingstraject uitgelegd

2. Ga fit de bergen in

Zolang je een goede conditie hebt, is bergbeklimmen heerlijk. Natuurlijk word je fysiek uitgedaagd wanneer je zware bergtochten maakt. Het aantal hoogtemeters dat je overbrugt is een globale indicatie voor de fysieke belasting; 100 hoogtemeters staat gelijk aan het beklimmen van 30 verdiepingen. Een gemiddeld zware beklimming in de Alpen heeft al snel 1000 tot 1500 hoogtemeters; dat zijn aardig wat verdiepingen! En je moet ze ook allemaal afdalen.

Daarnaast klim je altijd met een rugzak die met een gemiddelde alpinisme-uitrusting snel 10kg of zwaarder weegt. In het begin lijkt je rugzak comfortabel te dragen maar na een aantal uren klimmen wordt ie steeds zwaarder en gaat ie meer aan je schouders trekken. Loop je op een vlakke ondergrond dan blijft je rugzak redelijk in balans maar op een oneffen ondergrond met bijvoorbeeld rotsblokken haalt een rugzak je continue iets uit balans. Het stabiliseren van je balans vergt behoorlijk wat kracht. Met een zware rugzak door grof blokkenterrein lopen en klauteren is berucht voor het continue uit balans halen en vereist veel kracht. Ga goed getraind op pad en je hebt meer plezier van je alpiene tochten. Met wat creativiteit kun je in Nederland gericht trainen voor het alpinisme. Hoe gerichter je traint hoe meer profijt je er in de bergen van hebt.

Fit de bergen in!

3. Acclimatiseer voldoende

Het is heel verleidelijk om meteen de hoogste bergen op te gaan als je uit Nederland in de Alpen aankomt. Verstandig is dit niet want je lichaam is gewend om te functioneren op zeeniveau en heeft tijd nodig om zich aan te passen aan de ijle lucht van het hoogalpiene terrein. Het kan zelfs gevaarlijk zijn om vanuit Nederland direct naar hoogtes boven de 2500 meter te gaan omdat je hoogteziek kunt worden. De eerste symptomen van hoogteziekte zijn hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid. Neem deze signalen serieus! Ook als je niet hoogteziek wordt functioneert een ongeacclimatiseerd lichaam minder goed tijdens zware inspanning. De mooie klimtocht waar je al maanden naar uitkeek wordt dan een martelgang.

Vanaf ongeveer 2000 meter hoogte ga je duidelijk merken dat je zeeniveau-lichaam niet goed overweg kan met de ijle lucht. Je gaat sneller en dieper ademen, je hartslag gaat omhoog en je moet meer plassen. Geef je lichaam de tijd om zich aan te passen. Hoe doe je dat precies?

De gouden regel bij acclimatiseren is "climb high, sleep low". Dit doe je het beste door de dag na aankomst een lichte bergwandeling te maken van maximaal een paar uur naar ongeveer 2500 meter hoogte. Pauzeer een half uurtje op deze hoogte en daal dan weer af om in het dal te overnachten. Herhaal dit de volgende dag naar een iets hoger punt, zeg 3000 meter. Door de eerste één of twee nachten in het dal te slapen wordt je lichaam 's nachts minder zwaar belast dan tijdens een overnachting op grote hoogte en krijgt het daardoor beter de kans om zich aan te passen aan de ijle lucht. Ga dus pas in een hoge berghut overnachten als je al redelijk goed geacclimatisseerd bent. Een normale rusthartslag en ademhaling zijn hier goede indicatoren voor.

Hoogteziekte

4. Bereid je klimtocht goed voor

Een goede tochtenplanning is essentieel voor het maken van alpiene beklimmingen. Dit begint met een globale planning van het gebied of massief waar jij en je tochtgenoten willen gaan klimmen. Kies een gebied uit met voldoende opties die passen bij het ervarings- en klimniveau van de groep. Maak een lijstje met mogelijke beklimmingen. Plan niet meteen een zware beklimming aan het begin van je vakantie maar maak eerst één of twee inklimtochten. Dit zijn niet de acclimatisatie wandelingen van de vorige tip. Werk thuis een aantal beklimmingen nauwkeurig uit zodat je vooraf een helder beeld hebt van deze beklimmingen.

We gaan dit punt hier niet verder behandelen omdat NKBV blogger Bas Visscher een uitgebereid stappenplan heeft geschreven voor alpiene tochtenplanning.

Stappenplan voor tochtenplanning zelfstandig alpinisme

5. Zorg voor een goed afgestemde klimuitrusting

De perfecte klimuitrusting waarmee je alle bergen kunt beklimmen bestaat niet. Je moet je uitrusting altijd afstemmen op je klimtocht, de actuele condities én je persoonlijke vaardigheden & behoeftes. Je uitrusting is iets waar je veel aandacht aan mag besteden want het is de toolbox waarmee je de beklimming gaat volbrengen. Daarnaast zorgt een goede klimuitrusting voor snelheid, efficiëntie, veiligheid en plezier.

Het samenstellen van je uitrusting is een proces dat mee-evolueert met je persoonlijke ontwikkeling als bergbeklimmer. Met meer ervaring kun je beter inschatten wat je aan uitrusting nodig hebt. Als beginnende alpinist kun je dit simpelweg minder goed omdat je nog niet zelf ervaren hebt wat voor jou nodig is en wat niet. Neem daarom bij twijfel dat ene item toch maar mee want het ontbreken van één uitrustingsstuk kan je hele klimtocht verpesten. Na iedere beklimming is het goed om te beoordelen welke items je niet gebruikt hebt en of het niet-meenemen je veiligheid ondermijnt zou hebben. Als dat niet het geval is dan zou je dit item de volgende klimtocht in het dal kunnen laten.

Het is een goede gewoonte om in Nederland een paklijst te maken van alle dingen die je mee wilt nemen naar de bergen. Doe dit ruim voor vertrek want dan heb je nog tijd om materialen aan te schaffen. Controleer ook de staat van je uitrusting, is alles schoon, roestvrij en geïmpregneerd of moeten er onderdelen vervangen worden? In de bergen maak je voorafgaand aan je beklimming een nieuwe paklijst; wat neem je mee en wat blijft er in het dal liggen?

Tot slot is het goed om te beseffen dat je persoonlijke items hebt en groepsitems. Stem deze groepsitems goed met elkaar af, wie neemt het klimtouw mee en wie de bivakzak? Check vlak voordat je op pad gaat of alles ook echt mee is.

We hebben een voorbeeld paklijst opgesteld voor een eenvoudige gletsjertocht.

paklijst alpiene tochten

6. Oefen regelmatig je touwtechnieken

Kunnen alle tochtgenoten de prusikknoop leggen als ze midden in de nacht wakker worden gemaakt? Steek je een gletsjer over? Zorg dan dat alle tochtgenoten de spleetreddingstechnieken beheersen. De knopen en touwtechnieken die je leert tijdens een alpiene basiscursus zijn de meeste beginnende alpinisten na een jaar vergeten als ze deze niet tussentijds een paar keer geoefend hebben. Vraag je daarom na het volgen van de alpiene basiscursus af welke touwtechnieken en klimtechnische vaardigheden je geleerd hebt en hoe je ervoor kunt zorgen dat je deze kennis en vaardigheden actueel houdt. Als je serieus bent in je ambitie om een zelfstandige bergbeklimmer te worden dan gaat dit verder dan alleen de basisknopen oefenen. Ga je bijvoorbeeld sportklimmen in de Ardennen? Neem dan ook je nuts en friends mee en bouw onderaan de rots een paar standplaatsen. Hoe vaker je dit soort technische vaardigheden oefent hoe beter je er in wordt.

Download de brochure alpiene touwtechnieken Volg een workshop

touwgebruik op de gletsjer

7. Pas je plan aan op het seizoen

Gletsjers en sneeuwvelden smelten in rap tempo. Hierdoor veranderen voorheen simpele pasovergangen ‘s zomers in onneembare puinhellingen en worden ijswanden steenslagzones. Sommige bergen worden heel instabiel door het verdwijnen van de permafrost (zoals de Petit Dru). Pas je plannen aan op het seizoen en zoek actuele info over de conditie waarin je route zich bevindt.

In het huidige veranderde klimaat kun je je afvragen of het wel verstandig is om in het klassieke hoogseizoen juli/augustus naar de Alpen te gaan. Veel routes zijn tegenwoordig juist eind mei/juni in klimbare conditie. De laatste zomers ligt de zogenaamde nulgraden grens vaak langere periodes ver boven de 4000 meter. Routes raken hierdoor uit conditie of worden zelfs onbeklimbaar omdat bijvoorbeeld de randspleet onbeklimbaar wordt en je dus de gletsjer niet meer af komt. Dit is slechts één voorbeeld van hoe het veranderde klimaat invloed heeft op het klassieke alpinisme.

veranderend klimaat klimaat en alpiene routes

8. Doe rustig aan en eet en drink regelmatig

Tijdens een bergtocht verbruik je erg veel energie. Neem daarom voldoende makkelijk verteerbaar eten mee. De intensiteit waarmee je klimt bepaalt voor een groot deel welke energiereserves je aanspreekt. Bij een hoge intensiteit spreek je voornamelijk je glycogeenvoorraad aan. Dit is de makkelijk vrij te maken energie in je lever en spieren maar heeft als nadeel dat je er maximaal 1 tot 2 uur gebruik van kunt maken; dan is je voorraad glycogeen op.

Je lichaam geeft daarom de voorkeur aan het verbranden van je vetvoorraden. De meeste mensen hebben ruim voldoende vetreserves opgeslagen om dagen op te blijven klimmen. Voor het verbranden van vet heb je wel meer zuurstof nodig dan voor het verbranden van koolhydraten. Op hoogte is zuurstof nou juist niet ruim beschikbaar en noodgedwongen gaat je lichaam tijdens inspanning op hoogte dan ook snel over op glycogeen verbranding. De beste strategie om je glycogeenvoorraad op peil te houden is regelmatig koolhydraatrijk voedsel eten en je inspanningsintensiteit laag houden door rustig te klimmen. Lukt het om met je mond dicht alleen door je neus te ademhalen dan ben je goed bezig!

Op hoogte is de lucht droog en dit zorgt ervoor dat je veel vocht verliest met ademen. Neem daarom voldoende drinken mee. Tijdens een alpiene beklimming is het onmogelijk om zoveel drinken mee te nemen als je verbruikt want dit is al snel 3 tot 4 liter. In warme omstandigheden, waarin je veel zweet, kan dit nog veel meer zijn. Neem dus zoveel mee als je praktisch kunt meenemen. Voor een lange beklimming is dit minimaal twee liter. Een isotone drank neemt je lichaam het snelst op en dit kost ook het minste energie om op te nemen, dat is dus zeker aan te raden.

Pauzeer regelmatig 5 minuten om even iets te eten en drinken.

Na een lange beklimming hebt je hoogstwaarschijnlijk een serieus vochttekort opgebouwd. Vul dit zo snel mogelijk aan. Chocolademelk is een uitstekende optie omdat hier veel koolhydraten en eiwitten in zit. Neem liever geen alcoholische dranken omdat je daarmee je lichaam onnodig extra belast.

eten en drinken op hoogte

9. Ken de weersvoorspelling

Het weer in de bergen is veel extremer dan het zeeklimaat waar we in Nederland aan gewend zijn. Het kan ook razendsnel veranderen. In het hoogalpiene klimaat is sneeuwval in de zomer heel normaal en ‘s middags komt er vaak onweer opzetten. Dit zijn over het algemeen ook veel zwaardere onweersbuien dan in Nederland! En schijnt de zon, dan is die veel feller dan op zeeniveau.

Wie de tekens van het weer kan interpreteren voorkomt verrassingen - een weersomslag komt nooit onverwacht. Start vroeg met je tocht om te voorkomen dat je oververhit raakt of in een warmteonweer terecht komt. Je vergroot ook je tijdsmarge mocht er iets mis gaan.

weer in de bergen workshop weerkunde

10. Respecteer de natuur

Het hoogalpiene ecosysteem is erg kwetsbaar en staat door de opwarming van de aarde extra onder druk. Veel plant- en diersoorten kunnen alleen in de schrale vrieskoude omgeving overleven en worden door de opwarming hoger de bergen in gedreven tot er geen leefomgeving meer over is. De menselijke aanwezigheid is de afgelopen twee eeuwen fors toegenomen en draagt bij aan deze versnippering van de hoogalpiene habitat.

Ben je hier bewust van en betreet de bergen met respect voor de natuur. Ruim al je afval op en let op je spreek-/commandovolume. Neem altijd al je afval (inclusief toiletpapier) mee en vertrap niet onnodig kwetsbare planten.

10 tips duurzaamheid

Vergeet niet je reisverzekering af te sluiten

Als alpinist is het essentieel dat je op pad gaat met een goede reisverzekering. De NKBV-reisverzekering met bergsportdekking is speciaal voor onze leden ontwikkeld. Ze heeft een dekkingsperiode van 60 aaneengesloten dagen en biedt alles wat een normale doorlopende reisverzekering biedt, plus een extra dekking voor bergsportrisico’s. Onze verzekering gaat verder daar waar de dekking van andere verzekeringen stopt, dit geldt dus ook voor ongevallen buiten de gebaande paden. Opsporing, redding en repatriëring worden vergoed, wanneer en waar ook ter wereld. Ideaal voor de avontuurlijke bergsporter. En omdat we deze verzekering voor tienduizenden leden tegelijk afsluiten, is de premie laag.

reisverzekering

Laatste revisie 26/6/2026, tln.