Als berggids maak ik tientallen tochten per jaar. Het gewicht van je uitrusting speelt dan een cruciale rol. Elke gram telt. Dat geldt voor de inhoud van de rugzak, maar nog meer voor je schoenen. Lichte en soepele schoenen met voldoende demping verminderen de impact op je knieën en andere gewrichten en maken op lange dagen merkbaar verschil. Ook stijgijzers, die sowieso relatief zwaar zijn, heb ik graag zo licht mogelijk. Zo loop ik op een vroege ochtend ogenschijnlijk probleemloos over een vlakke gletsjer, op B/C-bergschoenen en lichtgewicht stalen stijgijzers met een flexibel verbindingsstuk. Voor dit terrein is deze combinatie prima, totdat het ineens steiler wordt dan verwacht met keiharde sneeuw. Op dat moment verandert plotsklaps hoe ik onderweg ben. Als bergbeklimmer moet je altijd honderd procent op je voeten kunnen vertrouwen. Maar precies dat vertrouwen verdwijnt nu als sneeuw voor de zon. Mijn gevoel van beheersing is weg en elke stap kost veel energie.
Hoe voorkom je dat het misgaat?
In de jacht op zo licht mogelijk materiaal moet je soms compromissen sluiten. Het is alleen zaak daarbij niet zo ver te gaan dat het gevaarlijk wordt. En dat kan in het bijzonder bij stijgijzers wel het geval zijn. De combinatie van schoen en stijgijzer is cruciaal.
Er zijn grofweg drie typen stijgijzers: volledig aluminium, volledig staal en hybride (aluminium achter, staal voor). Volledig aluminium stijgijzers met een flexibel verbindingsstuk zijn vooral populair bij toerskiërs, die voornamelijk harde sneeuw tegenkomen en geen ijs. Kunststof skischoenen zijn zo stijf dat een lichtgewicht stijgijzer met flexibel verbindingsstuk goed op zijn plek blijft zitten. Plaats je zo’n stijgijzer onder een lichte B/C- of C-bergschoen (zonder snelsluiting aan de voorkant), dan kan dat problematisch worden. Het stijgijzer kan op zo’n buigzame schoen onvoldoende op spanning worden gebracht en gehouden. Het stijgijzer komt dan als het ware aan het bandje rond de enkel te hangen. Op een vlakke gletsjer is dat nog acceptabel, maar in steil terrein is dit een serieus veiligheidsrisico. Stalen stijgijzers met een (semi-)rigide verbindingsplaat op lichte bergschoenen hebben dat probleem aanzienlijk minder. Maar ook deze combinatie kent nadelen. Door het verschil in flexibiliteit tussen schoen en stijgijzer ontstaat er metaalmoeheid en kan het staal na een tijd scheuren of breken.
Wie op een veilige manier gewicht wil besparen tijdens alpiene tochten, kiest het best voor een hybride stijgijzer met een rigide verbindingsplaat van staal of aluminium. Deze combinatie geeft zekerheid in steil en hard terrein, terwijl het totale gewicht beperkt blijft. Hoe beter je stijgijzerlooptechniek is, hoe meer concessies je kunt doen zonder in te leveren op veiligheid. Schoen, stijgijzer en terrein moeten altijd bij elkaar passen. Doen ze dat niet, dan betaal je de prijs met energie, efficiëntie en bovenal veiligheid.
