MENU

UIAGM berggids, IML-er en skigids - wie mag wat?

Professionals in de bergsport moeten aan strenge eisen voldoen. Welke zijn dat?

Opleiden en begeleiden door professionals
Wie professioneel werkzaam is als opleider of begeleider in de klim- en bergsport moet over de juiste wettelijke kwalificaties beschikken. Zo is in de meeste Europese (en westerse) landen officieel vastgelegd wie zich berggids mag noemen. Ook veel andere beroepen in de bergsport zoals skigids, canyoninggids, of kliminstructeur mogen in veel landen alleen met de juiste papieren en na het volgen van een beroepsopleiding uitgeoefend worden.

Voor het geven van opleidingen en cursussen, of het begeleiden van reizen als vrijwilliger in verenigingsverband zijn de regels anders. Wie dit op vrijwillige basis doet, voor ten hoogste een onkostenvergoeding mag begeleiden zonder een beroepsopleiding te hebben gevolgd. Zodra wat je doet echter als werk gezien kan worden moet je over de juiste officiële diploma's of vergunningen beschikken.

Waarborgen
Een belangrijke reden voor de beschermde beroepen is het waarborgen van de veiligheid. Om wildgroei of onveilige situaties tegen te gaan hebben overheden, al dan niet op instigatie van belangenorganisaties van professionals, wet- en regelgeving geintroduceerd. De klant weet hierdoor dat hij er van verzekerd is dat hij of zij een kwalitatief hoogwaardige cursus of reis aangeboden krijgt.

Omdat elk land en soms zelfs elke regio verschillende regels kent is het lastig om generiek te zeggen wat voor kwalificaties je nodig hebt wil je commercieel in de klim- en bergsport actief wilt worden. Wet en regelgeving kan snel veranderen en de praktische uitvoering of interpretatie ervan is weer afhankelijk van jurisprudentie. Hoe de vork ongeveer in de steel zit leggen we hieronder uit.

Berg- en skigids
Alleen officiële, gediplomeerde (spirant-) berg- en skigidsen mogen in de Alpenlanden en in veel andere landen werkzaam zijn als gids. Zij zijn herkenbaar aan het UIAGM-speldje. Hoewel we meestal alleen van berggidsen spreken, is de juiste titel ‘berg- en skigids’. Wie zich officieel zo mag noemen en is aangesloten bij de internationale gidsenbond UIAGM/IVBV/IFMGA beschikt over de hoogst haalbare kwalificatie in de klim- en bergsport. De bij deze bond aangesloten gidsen mogen wereldwijd commercieel werken. Al geldt ook voor hen dat er soms lokale restricties (concessies) gelden.


UIAGM: Union Internationale des Associations des Guides de Montagne
IVBV: Internationale Vereinigung der Bergführerverbände
IFMGA: International Federation of Mountain Guides Associations

De gidsen van de UIAGM kenmerken zich door een uitgebreide kennis over veiligheid in de bergen, de laatste stand der techniek en een grote gebiedskennis. Daarnaast hebben ze groot enthousiasme en de juiste didactische vaardigheden om hun gasten te begeleiden bij het beoefenen van de bergsport.

Als je als Nederlander berggids wilt worden dan kun je dat niet in Nederland. Je zult bij één van de bij de IVBV aangesloten leden een opleiding moeten volgen.

Actieve Nederlandse ski- en berggidsen
Er zijn momenteel negen Nederlanders die werkzaam zijn als ski- en berggids. Wie dat zijn lees je hier. De negen hebben gehoor gegeven aan hun passie en, na een lange voorbereiding, hun gidsopleiding met succes gevolgd in Duitsland of Oostenrijk. De NKBV maakt graag gebruik van hun ervaring en deskundigheid, in de zomer én in de winter. In Oostenrijk en Duitsland wordt extra aandacht gegeven aan de techniek van en didactiek bij het skiën. Daarom zijn de Nederlandse berggidsen ook bevoegd om skiles te geven op de piste, met als doel hun gasten voor te bereiden op het off-pisteterrein. Een berggids die in deze landen is opgeleid, draagt dan ook de titel ‘berg- en skigids’.

Canyoning
Bij canyoning is het minder duidelijk wie precies wat mag. In een aantal landen is het wel duidelijk geregeld en mogen alleen berggidsen die een speciale opleiding tot canyoninggids heeft gevolgd klanten bij het canyoning begeleiden. Andere landen, zoals Frankrijk, hebben een aparte opleiding in het leven geroepen. Alleen wie officieel canyoninggids is, mag in Frankrijk mensen begeleiden. In bijvoorbeeld Spanje is het veel minder duidelijk; daar zijn geen landelijke regels maar geldt dat vergunningen en toelatingen locaal georganiseerd zijn.

International Mountain Leader
Een andere belangrijke internationaal erkende opleiding tot bergsportprofessional is de opleiding tot International Mountain Leader (IML). Een IML is opgeleid om - net als een berggids - beroepsmatig 's zomers en 's winters bergwandelaars door de bergen te begeleiden. Waar bij de berggidsen de focus ligt op klimmen, klimtechnische handelingen en vaardigheden, richten mountainleaders zich op bergwandelen en het beleven van de bergwereld. Touw en bijbehorende materialen zullen door hen slechts als uitzondering worden ingezet om de veiligheid van de deelnemers te waarborgen.

Berggidsen en mountainleaders kunnen zowel in de zomer- als de winterperiode actief zijn. Mountainleaders zijn daarbij niet actief op ski's en mogen zich slechts zeer beperkt op gletsjers begeven.

Overzicht van de Nederlandse UIMLA Mountain Leaders.


Ski- en snowboardgidsen
Ski- en snowboardgidsen hebben met meer (wettelijke) beperkingen te maken dan berggidsen. Toch hebben ook zij een gedegen opleiding afgerond. Een Oostenrijkse ski- of snowboardgids heeft, na het afronden van zijn of haar opleiding, een diploma als Staatlich geprüfter Skiführer. Deze opleiding van 24 dagen is een onderdeel van het winterprogramma van de Oostenrijkse opleiding tot berggids. De opleiding gaat specifiek in op het leiden van groepen skiërs of snowboarders in het hooggebergte en op gletsjers. En voordat iemand hieraan mee mag doen moet hij/zij de 125 dagen durende opleiding tot Staatlich geprüfter ski- of snowboardleraar hebben gevolgd.

Na het succesvol afronden van deze opleiding mag de Oostenrijkse ski- of snowboardführer met zijn groep zelfstandig stijgen en dalen in het hooggebergte en op gletsjers met gebruik van alpine technieken. Hij is naast gids ook leraar voor beginnende, gevorderde en expert skiër en snowboarders op en off-piste en kan de gast naast veilig gidsen ook technisch aanleren en verbeteren.

In Frankrijk daarentegen mag een ski- en snowboardgids niet op gletsjers of in ander terrein waar gebruik van alpine klim/zekermaterialen nodig is komen. In de meeste andere landen geldt dit principe ook. Als ski- en snowboardgids ben je dan vooral een freeride-gids voor piste, off-piste, varianten en backcountry. Alpien terrein met gletsjers en graten en is off limits.


Sportkliminstructeurs
In sommige landen is het ook bij het commercieel aanbieden van sport- of rotsklimcursussen verplicht een officieel diploma te hebben. Dat is bijvoorbeeld in Frankrijk het geval. Iemand die in Frankrijk klimcursussen wil geven heeft een officieel 'Brevet d'Etat d'Escalade' nodig en mag daarmee cursussen aanbieden in alle soorten (niet-alpien) klimterrein.

En sinds het einde van 2014 is in het vernieuwde Tiroler Bergsportführergesetz (in deze wet is het inzetbereik voor berggids/skigids, sportklimleraar, bergwandelgids en canyoninggids in Tirol vastgelegd) is het beroep van 'sportklimleraar' opgenomen. In het voorjaar van 2015 is met de eerste opleiding voor dit 'nieuwe' beroep begonnen. Zwitserland kent sinds enkele jaren een vergelijkbare opleiding.