Aan het kampvuur leveren weinig onderwerpen meer discussie op dan de vermeende juridische aansprakelijkheid van bergsporters. Advocaat en NKBV-lid/instructeur Elout Korevaar rekent af met de wijdverbreide fabel dat ’de meest ervarene’ per definitie aansprakelijk is. Bovendien stelt hij dat instructeurs zich vaak onnodig zorgen maken om een vergaande verantwoordelijkheid.

Het recht in de bergen is op een enkele uitzondering na niet anders dan in Nederland. Slechts de kenner zal enkele verschillen bemerken. Een belangrijke uitzondering vormt het verbod om een hulpbehoevende te verlaten. Ook het leerstuk van de ‘Führer aus gefälligkeit’, bekend als de fabel van de meest ervarene, vereist nadere bestudering. Pas als de bergsporter een verwijt kan worden gemaakt kan dit leiden tot aansprakelijkheid.

Lees verder in het artikel dat verschenen is in de Hoogtelijn.

Nog altijd relevant

Voor wie op zoek is naar meer recentere artikel en jurisprudentie over de stand van zaken met betrekking tot dit onderwerp zijn de onderstaande artikelen aan te raden als leesvoer:

• Recht & Haftung für Tourenguides (Alpenverein Österreich)
• Kein fuehrer aus gefaelligkeit beim gemeinsamen bergwandern
• Die zivilrechtliche Haftung des „Tourenführers aus Gefälligkeit“ im Rechtsvergleich mit Deutschland
• Großglockner-Prozess | Alpinjurist Wallner: "Es gibt offenbar mehr Leute, die sich selbst überschätzen", Der Standard, 12-02-2026
• Was geschah am Großglockner?, Alpenverein.de, 16-02-2026

Een quote uit de eerste van de bovenstaande links: "Ist es richtig, dass der Erfahrenste auch bei privaten Touren automatisch haftet?

NEIN. Allerdings gibt es auch bei der privaten Bergsportausübung Sorgfaltspflichten. Das ist auch richtig und einsichtig, man denke z.B. an Unternehmungen mit Kindern oder Anfängern oder wenn ich meinen Partner beim Klettern sichere.

Aber: Bloßes Vorangehen, höherer Ausbildungsstand und größere alpine Erfahrung reichen für sich alleine nicht aus, um als „Führer aus Gefälligkeit“ zu gelten. Ein Führer aus Gefälligkeit kann vorliegen, wenn:
- die Führungsrolle ausdrücklich oder durch schlüssige Handlungen übernommen wird und der Begleiter ihm diese Verantwortung überträgt
- der Führer über deutlich mehr alpine Erfahrung oder Können verfügt
- dem Führer die Entscheidungskompetenz über Routenverlauf, verwendetes Material, Sicherungstechniken zukommt
- der Führer über Fortführung und Abbruch der Tour entscheidet
- der Führer über ausgeprägte Gebietskenntnis verfügt oder die Bergfahrt organisiert."

Vertaald naar het Nederlands [met uitleg en aanvullingen]:

"Klopt het dat de meest ervaren persoon automatisch aansprakelijk is, zelfs bij privétochten [d.w.z. tochten en routes die op eigen initiatief ondernomen worden, zonder onder de hoede van een bergwandel/berggids]?

NEE. Al bestaat de zorgplicht ook bij privétochten. Dit is niet alleen logisch, maar ook begrijpelijk; denk bijvoorbeeld aan tochten met kinderen of beginners, of wanneer je een klimpartner zekert.

Maar: als eerste vooraan de groep lopen, een hogere/betere opleiding hebben en meer alpine-ervaring bezitten, zijn op zichzelf niet voldoende om te worden beschouwd als een 'gids die uit welwillendheid handelt' [De term waarmee bedoeld wordt dat je zó handelt dat je JUIST wél de aansprakelijkheid op je neemt].

Er geldt dat je de facto als 'gids uit welwillendheid' handelt als:
- de leiderschapsrol expliciet wordt aangenomen of impliciet wordt gesuggereerd door handelingen, en de metgezel [of metgezellen] deze verantwoordelijkheid aan de 'leider' overdragen;
- de leider/'gids uit welwillendheid' aanzienlijk meer alpine-ervaring of -vaardigheid heeft [dan de metgezel/len];
- de leider/'gids uit welwillendheid' de bevoegdheid heeft [of op zich neemt, én zonder voldoende consulatie met de metgezel/len] om te beslissen over de route, de gebruikte uitrusting en de zekeringstechnieken;
- de leider/'gids uit welwillendheid' [zonder voldoende consulatie met de metgezel/len] beslist of de tocht wordt voortgezet of afgebroken;
- de leider/'gids die uit welwillendheid' uitgebreide kennis van het gebied heeft en/of de tocht/route organiseert [in veel sterkere mate dan de overige metgezel/len]."

- Laatste wijziging 21-07-2026 -