MENU

Stof tot nadenken?

Soms kom je een boulderhal binnen en ziet het er wit van het magnesium. Of je pakt je telefoon na afloop van een sessie en ziet een wit laagje poeder op het scherm. Hoe zit het eigenlijk met pof en je gezondheid?

Stof tot nadenken

Op een drukke dag in de klim- of boulderhal, of tijdens een wedstrijd is het binnen soms een stoffige bedoening. Geen toeval dat de lokale bouldercompetitie van boulderhal Monk naar het Engelse woord voor stof werd vernoemd. Op deze momenten is het in de hal zo stoffig dat het terecht de vraag oproept of de gezondheid in het geding is.


Bron: Wikimedia.

Magnesium

Het stof in de lucht van een klim- of boulderhal bestaat vrijwel geheel uit fijne deeltjes magnesium. Maar wat is pof/magnesium eigenlijk? Het magnesium dat we als klimmers gebruiken is de verpulverde en bewerkte vorm van het mineraal magnesiet (magnesiumcarbonaat). Het komt in gehydrateerde vorm in je pofzak terecht als (bij benadering) Mg5(CO3)4(OH)2·4(H2O). Sommige fabrikanten vermelden als samenstelling Mg5(CO3)4(OH)2·5(H2O), overeenkomstig met het mineraal dypingiet. Deze gehydrateerde magnesiumcarbonaten zijn niet giftig en worden onder meer gebruikt als additief in voedselproducten, vuller in rubber of kunststof of zelfs als laxeermiddel... Het Duitse Umweltbundesambt zag mede daarom geen aanleiding om nader onderzoek te doen naar de toxicologische effecten van magnesium in de lucht van klimhallen.

Het is echter wel bekend dat hoge concentraties fijnstof van magnesiumcarbonaten tot lichte gezondheidsklachten aan de ademwegen kunnen leiden. Benauwdheid en irritatie van neus en ogen treedt voornamelijk op bij mensen die al bekend zijn met astmatische klachten. Deze klachten zijn niet het gevolg van de specifieke chemische samenstelling van de gehydrateerde magnesiumcarbonaten, maar wel van het feit dat het zich om deeltjes in de fractie van fijnstof handelt.

De hoeveelheid fijnstof in met name boulderhallen is soms hoger dan wat volgens de wetgeving toelaatbaar is qua fijnstof op een werkplek. Personeel dus mag niet dag in, dag uit aan een te hoge concentratie fijnstof bloot gesteld worden. Voor klanten geldt daarnaast vooral het esthetische aspect. Veel stof in de lucht van een boulderhal zorgt er voor dat een hal er snel stoffig en vies uit ziet. In sommige boulderhallen worden daarom zelfs gedurende de openingstijden schoongemaakt. De klimmers van weleer die gewend waren aan rondhangen in de modder hebben wellicht geen probleem met het stof, maar de moderne boulderconsument die van de fitness naar het boulderen is geswitcht verwacht beter.

Verminderen

Hoe zorg je nu voor minder fijnstof in de lucht van een klim- of boulderhal? Magnesium verbieden? Wat het effect is op de concentratie stof bij gebruik van los magnesium (blokken/poeder), pof-ballen, liquid chalk en überhaupt geen magnesium is onderzocht. Het gebruik van pof-ballen in plaats van los magnesium blijkt geen weinig tot geen verschil in de hoeveelheid fijnstof op te leveren. Het gebruik van alleen liquid chalk levert een reductie met een factor 3 op. En volledig stoppen met gebruik van magnesium heeft uiteraard ook effect. Deze laatste beide oplossingen zullen veel klimmers of boulderaars niet fijn vinden. Zeker niet op momenten dat het in de hal warm of vochtig is (zomers of bij veel bezoekers).

Luchtzuivering

Wat uitkomst biedt is luchtzuivering. Het meest effectieve is om de lucht in de hal te scheiden van het horeca/werkgedeelte. Wat ook goed werkt is het creëren van een luchtstroom van lucht van het ‘schone deel’ waar gewerkt wordt (bar/kleedkamers/zithoek/winkel) naar het ‘vuile deel’, de ruimte waar gesport wordt. Het simpelweg tegen elkaar open zetten van ramen en deuren geeft direct al effect. Idealer is natuurlijk een ventilatiesysteem dat de lucht ververst ongeacht de wind die toevallig waait.

Een aantal andere boulderhallen in Nederland heeft speciale ‘stofvangers’ geplaatst. Sommige filterende lucht, andere maken gebruik van de statische eigenschappen van de stofdeeltjes in de lucht en doen met minimaal stroomverbruik geruisloos hun werk. De eerste bevindingen met deze apparaten zijn dat ze goed lijken te werken.

Gezondheid

Hoewel magnesiumstof dus niet bijzonder schadelijk voor de gezondheid is, wordt de maximaal toelaatbare concentratie fijnstof voor werkplekken in met name boulderhallen geregeld overschreden. Luchtzuivering blijkt gelukkig een effectieve manier om de concentratie fijnstof te beperken. Wat voor een hal de beste oplossing is, hangt van de specifieke locatie af. De ene hal is namelijk de andere niet. Factoren zoals vloeroppervlak, hoogte van de hal, aantal bezoekers, luchtcirculatie, materiaal van de vloer/mat, schoonmaakfrequentie hebben allemaal invloed op de hoeveelheid stof in de lucht. Wat je als sporter in ieder geval kan doen is niet overdreven veel pof gebruiken.

Buiten

In de buitenlucht is magnesiumstof natuurlijk geen probleem. Plenty frisse lucht. Toch kan magnesium ook buiten voor verhitte discussies zorgen. Dat tickmarks niet netjes zijn om achter te laten hoort iedere klimmer en boulderaar te weten. Net zoals dat het normaal hoort te zijn om de grepen van je route na het klimmen schoon te poetsen van overtollig magnesium. Helaas zijn maar weinig klimmers zo fatsoenlijk. Magnesium maakt dat de wrijving van je hand beter is, maar tegelijk ook dat de micro-textuur van de greep minder wordt door de laag poeder op de greep. Poetsen dus!

Het is paradoxaal genoeg minder makkelijk om routes on sight te klimmen wanneer er magnesium op de grepen zit... De witte grepen en duimafdrukken maken het namelijk makkelijker voor je om te zien wat je voorgangers hebben gedaan. Ergo, geen pure on sight meer volgens sommige klimmers die erg recht in de lijn zijn. De overgrote meerderheid van de klimgemeenschap vind dit echter geen groot issue. De sporen van schoeisel, de gepolijste rots en de plaats van de haken wijzen immers ook de weg. Zolang er niet al te veel tickmarks staan is het voor de meeste klimmers geen probleem dat er magnesium wordt gebruikt.

Maar er speelt meer. In Duitsland wordt door sommige natuurbeschermers geclaimd dat magnesium het chemisch evenwicht in de natuur verstoort. Vanuit gezondheidkundig en milieukundig perspectief bezien is het gebruik van magnesium in de rots echter geen enkel issue. Hoogstens zal het voor passanten een eye-sore kunnen zijn. Die voelen zich dan in hun natuurbeleving gestoord bij het zien van witte vlekken op de rots. Afgezet tegen de impact die het wandelpad heeft op de natuurbeleving is het twijfelachtig of zij een poot hebben om op te staan... Soms is het hilarisch als de milieu-troefkaart getrokken wordt, vooral als het rotsen betreft die uit dolomiet bestaan.

Het zijn echter niet alleen passanten en natuurbeschermers die magnesium vervloeken. Sommige klimmers ook, met name de wat oudere. Wat speelt er bij hen dan precies? Er is lijkt ook een 'stammenstrijd' gaande te zijn. De redenen kunnen natuurlijk van van individu tot individu verschillen en men zal het waarschijnlijk niet toegeven, maar een belangrijke reden van het anti-sentiment is gelegen in het feit dat deze 'oude garde' met de sport begon toen er nog geen gebruik van magnesium werd gemaakt. Toen er later (in de jaren 80 ) een jongere sterkere betere generatie klimmers opkwam konden sommigen maar moeilijk verkroppen dat deze anarchistische, dreadlock dragende punks beter waren dan de oude helden. Het gebruik van nieuwerwets magnesium door deze groep was een makkelijk doel. "Door dat vieze witte spul zijn ze beter! Het moet verboden worden!" Sommige van deze oudere klimmers drukken nog altijd hun stempel op beheer en het onderhoud van de klimgebieden. En daardoor zul je af en toe in de publicaties over het klimmen (de klimgidsjes) negatieve aanbevelingen wat betreft het gebruik van magnesium vinden.

Meer lezen