MENU

Routeschema bergwandelen

Hoe lang een tocht duurt hangt af van het terrein en je stijg- en daalsnelheid daarin. Een handig hulpmiddel is het routeschema.

Doorslaggevend voor het slagen van een wandeltocht is een goede tochtenplanning. Zo’n planning omvat de voorbereiding, ook die in Nederland, plus je planningsvaardigheden vóór, tijdens en na een (dag)tocht. Een goede tochtenplanning verhoogt de veiligheid, maar vereist kennis en informatie. Als je het tochtverloop kritisch in de gaten houdt en na afloop eerlijk evalueert, is je planning compleet. 

Maatwerk

Het routeschema is een handig hulpmiddel om voor jezelf duidelijkheid te krijgen over hoe lang je over een bepaalde tocht gaat doen. Zo's routeschema is in feite niets meer dan een heel beknopte tochtbeschrijving met bijbehorend tijdschema. Een routeschema voor een bepaalde tocht is voor iedereen anders, want ze hangt van vele factoren af. Hoe groter de groep, hoe trager je bent. Slechte omstandigheden (veel sneeuw) kosten extra tijd. En verder zijn je eigen kunnen, ervaring en fitheid van grote invloed op de snelheid waarmee je in het terrein beweegt. Door deze factoren mee te laten wegen en de gidsjestijden aan te passen je (jullie!) eigen kunnen kom je op een realistische totaaltijd voor de tocht. Een routeschema maken is bovendien een prima oefening in het werken met kaart en kompas.

Zo’n routeschema is bij alle bergtochten handig, niet alleen bij beklimmingen of niet-gemarkeerde wandelroutes of als er slecht weer voorspeld is. Je maakt zo'n schema de avond tevoren of zelfs thuis al, stopt 's het ochtends in je broekzak en gebruikt het op ijkpunten. Onderweg kun je in een oogwenk zien of je qua tijd nog ‘op schema’ zit. Zo niet dan kijk je wat je alternatieven zijn. Blijft het mooi weer en zit alles mee, dan kan het wellicht geen kwaad als je tocht langer dan gepland duurt. Maar als er al een dreigend onweer hangt is het wellicht beter om om te keren, of je tocht af te breken bij die handige hut halverwege. 

Voorbeeld van een routeschema

Himmelspitz Westgrat. Gidsjestijd: 1,5 uur aanloop, 1 uur klauteren, 1,5 uur afdaling (over gletsjer). Opstaan 6 uur, vertrek 7 uur, terug ca. 15 uur. Uitwijkmogelijkheid vanaf de top door de SW-flank (Normalweg, gemarkeerd), 2 uur. Let op: In het routeschema is voor de beklimming van de graat een ruime marge opgenomen (120 min. i.p.v. 60 min.) vanwege de onervarenheid van de klimmers en de groepsgrootte.

Routeschema maken

  • Teken m.b.v. de kaart een eenvoudige schets van de tocht.
  • Deel de tocht op in een aantal (rechte) stukken, van het ene markante punt naar het volgende (b.v. splitsing, bergpas of meertje).
  • Bepaal van elk deeltraject de horizontale afstand, het hoogteverschil en de kompaskoers (richtingsgetal) heen en terug.
  • Maak van deze gegevens een tabel, waarin je evt. nog gps-coördinaten van waypoints, de totale tijd en bijzonderheden kunt aangeven.
  • Bekijk of er uitwijkmogelijkheden zijn en zet die erin.
  • Reken uit waar het point of no return is, het punt waarop doorlopen naar het einddoel sneller is dan terugkeren. Vanaf dit punt heeft het weinig zin om de kompaskoers terug te noteren.

Tijdschema

Bij een routeschema hoort ook een tijdschema. Voor de berekening van de tijdsduur zijn diverse vuistregels. Onderstaande vuistregel is geschikt voor beginnende bergsporters. De berekening geeft de minimumtijd, zonder rekening te houden met bijzondere omstandigheden (bijv. routezoeken) en pauzes. Fitte, ervaren en geacclimatiseerde bergsporters kunnen beduidend sneller zijn. 

  • Reken 1 uur voor elke 400 hoogtemeters stijgen.
  • Reken eveneens 1 uur voor elke 4 kilometer afstand (= horizontale afstand, gemeten op de kaart).
  • Neem van deze twee tijden de langste en tel de helft van de kortste tijd erbij op. Een voorbeeld: 8 km horizontale afstand (8:4 = 2 uur) en 1200 m hoogteverschil (1200:400 = 3 uur) kost 1 + 3 = 4 uur.
  • Reken voor de afdaling grofweg tweederde van de tijd die nodig is voor het stijgen. Bij afdalen is de snelheid zeer afhankelijk van het terrein: op een makkelijk, gelijkmatig dalend pad haal je makkelijk 600 hoogtemeters per uur, maar in moeilijk en steil terrein kan het afdalen door onervaren personen net zo lang of zelfs langer duren als het stijgen!