Handbiken: Op armkracht de Alpen over

In het Oostenrijkse Telfs maakt een groep van zeven bergsporters zich op voor vertrek. Voor hen ligt een route van ruim 200 kilometer, dwars over de Alpen, met duizenden hoogtemeters. Wat de Matterhorn of de Mont Blanc is voor klimmers, is de TransAlp voor mountainbikers: een klassieker. Maar deze groep rijdt niet op gewone mountainbikes. Ze doen het met handbikes.

Tekst en beeld Reinier Bos en Erik Maartens | Leestijd: 4 minuten

Het idee voor deze tocht ontstond bij mijn vrouw Marike. Zij werkte op een school voor kinderen met een fysieke beperking en ging jaarlijks mee als begeleider van een wintersportweek. Zij zag hoe waardevol het was om de kinderen nieuwe ervaringen te bieden en dingen met ze te doen die voor onmogelijk werden gehouden. Marike wilde haar leerlingen ook onder zomerse omstandigheden de bergen laten beleven. Vandaar dat we na het afronden van mijn opleiding tot International Mountain Leader het bedrijfje Beleef de bergen startten. Tot uitvoering van het plan is het echter nooit gekomen. Marike werd ziek en overleed in 2022.

Een jaar na het overlijden zit ik samen met sportmaat Erik aan de koffie om een ronde te gaan fietsen. En daar komt de TransAlp voor handbikers ter sprake. We besluiten om de plannen af te stoffen en nieuw leven in te blazen. We verdiepen ons in een bestaande route, eentje die de Oostenrijkse Alpenvereniging ooit heeft gebruikt voor iets soortgelijks, en toetsen het plan bij de Offroad Handbike Club Nederland. De reactie is direct positief: dit moet kunnen en er zijn voldoende gegadigden. Al is het snel duidelijk dat dit geen standaard onderneming wordt.

Puzzelwerk

De voorbereiding neemt maanden in beslag. We organiseren fietsdagen in Nederland, we bestuderen kaarten en de route van de Oostenrijkers, we bekijken talloze foto’s. En we luisteren naar input van de groep. ‘We willen niet alleen maar brede paden hoor’, wordt ons vanaf de eerste ontmoeting duidelijk gemaakt. Niet alleen het terrein vraagt aandacht, ook de praktische haalbaarheid blijkt een uitdaging. Haarspeldbochten, smalle paden en steile afdalingen stellen andere eisen aan een handbike dan aan een mountainbike. We verkennen daarom de belangrijkste delen van de route in het voorjaar en komen op die manier tot de perfecte route.

Toch is het vooral de logistiek die tijd kost. Geschikte accommodaties vinden voor een groep handbikers blijkt ingewikkeld. Wat online als ‘toegankelijk’ wordt gepresenteerd, blijkt in de praktijk vaak beperkt bruikbaar. Na misschien wel honderd telefoontjes en veel puzzelwerk ontstaat uiteindelijk een sluitende planning.

Meevallers

Erik en ik fietsen met de groep mee voor een duwtje in de rug. Dankzij de zorgvuldige voorbereiding lukt het om zonder noemenswaardige technische problemen de tocht af te leggen. We hebben zelfs geen enkele lekke band!

Waar de groep zich het drukst over maakt? Komt mijn gewone rolstoel wel op de plaats van bestemming? Gelukkig hebben we daarvoor Martijn, de broer van Erik, mee. Deze logistieke duizendpoot zorgt er elke dag weer voor dat de bus op tijd bij het nieuwe onderkomen staat. Uitgepakt en wel staan daar de rolstoelen alweer klaar!

De dagen krijgen al snel een vast ritme: klimmen, dalen, herstellen en weer verder. Onderweg passeren we bergpassen, grindpaden en steile afdalingen, soms technisch, soms fysiek zwaar. Af en toe is er een moment van spanning, maar meestal overheerst het vertrouwen – in de groep en in de voorbereiding. Er zijn ook meevallers: het lijkt de groep een leuke beleving om met de gondel omhoog te gaan. Hoe gaan we dat doen? Iedereen uit de handbike en in de normale rolstoel naar boven? Om boven weer de transfer te maken naar de handbike? Als de zeer vriendelijke liftmedewerker de gondel wat langzamer laat lopen, blijkt dat de deelnemers hun handbike gewoon rechtstreeks in de gondel kunnen rijden. Boven is het een kwestie van achterwaarts uitrijden.

Een deel van het verhaal

Wat de tocht bijzonder maakt, zit niet alleen in de prestatie. Het is vooral de ervaring van meerdere dagen achtereen in de bergen zijn. Het telkens aankomen op en vertrekken vanaf een nieuwe plek, telkens een ander landschap en het besef dat we op plekken zijn geweest die vooraf nog buiten bereik leken. Dat maakt deze reis bijzonder en doet iets met ons allen.

Na vijf dagen komen we over de Brenner Grenzkammstraße aan in Noord-Italië. De afstand en hoogtemeters vertellen maar een deel van het verhaal. Belangrijker is wat de tocht zichtbaar maakt: dat met de juiste voorbereiding, samenwerking en veel doorzettingsvermogen ook uitdagende tochten toegankelijk kunnen worden voor een bredere groep bergliefhebbers. We zijn dankbaar dat we dit samen hebben volbracht.

Of de TransAlp met handbikes een vervolg krijgt, is onzeker. De organisatie vraagt om maatwerk en betrokkenheid van alle deelnemers. Maar dat het mogelijk is, staat vast.

Terug naar overzicht