MENU

Trots en traditie

Hoogtelijn redacteur Peter Daalder was in september te gast op Alp Tissiniva bij Jacques Ruffieux in Gruyère. Ruffieux is meermaals onderscheiden voor zijn Gruyère- en Vacherin Fribourgeoiskazen, maar belangrijker nog; hij doet mee aan de Alpabzug. Een jaarlijks hoogtepunt van het leven op de Zwitserse alp. 

Wasstraat

Peter maakte de Alpabzug, in het Franstalige gedeelte van Zwitserland, la désalpe, mee bij de 39e désalpe van Charmey. Een plaats op zo’n 900 meter hoogte in het district Gruyère van het kanton Fribourg. Maar voor de Alpabzug kan beginnen, worden de koeien in een geïmproviseerde wasstraat met een hogedrukspuit, shampoo en een borstel weer spik en span gemaakt. “Een tiental helpers mest de stal uit, haalt de klitten uit de staarten, poetst totdat de dieren weer echt zwart, bruin en wit zijn. Dit ritueel herhaalt zich de volgende nacht onder inderhaast opgestelde bouwlampen. Hier worden de koeien de volgende dag versierd en begint de désalpe”, vertelt Peter.

Versieringen

Ook de vrouw Jacques Ruffieux helpt mee en brengt kunstig versierde minikerstbomen. Dit zijn kleurige bloemen van crêpepapier in een boompje dat op een omgekeerd melkkrukje is gemonteerd. “Dat krijgen de koeien van Jacques morgen op hun kop, vastgesnoerd met leren riemen aan hun horens. En dan krijgen ze ook de zware feestbel om met een fraai versierde leren riem”, vertelt Peter.  Na de grote schoonmaak gaat iedereen naar Tissiniva.

Op de alp verzamelen zich meer mensen, het zijn allemaal helpers. Morgen gaan alle koeien, op één na, naar beneden voor de grote dag van de désalpe. De koe die boven blijft is niet fit genoeg.

Slapen is een illusie

“Voordat iedereen een matras en een deken heeft gevonden, staat de helft alweer op. Om één uur ’s nachts worden de koeien nog een keer gemolken”. Ook de koeien merken dat er iets staat te gebeuren, want ze worden onrustig en zwiepen met hun staarten en schudden hun kop, met een kleine bel, heen en weer.

En dan om drie uur is het zover. “De groep gaat op weg naar de boerderij een stuk lager, zo’n twee uur lopen. De koeien manoeuvreren voorzichtig met hun 500 kilo over het bonkige pad. De begeleiders hebben sterke hoofdlampen die het pad verlichten. Een mooie optocht in de donkere nacht”, vertelt Peter.

En dan wordt het langzaam licht. Na elf uur is het dorp afgeladen, de terrassen en de feesttent zijn goed bezet.

Klederdracht

Iedereen is er klaar voor. Ook de jonge meisjes en jongens, allemaal kinderen van boeren met koeien die meelopen. De jongens zijn verkleed in de bredzon, de meisjes in dazquillon, fleurige klederdracht en de ouderen lopen in overall. Peter vertelt; “de koeien zijn onrustig, ze willen lopen”, merkt Peter op. En dan is daar het sein. Jacques Ruffieux loopt, samen met de meisjes en de jonge vrouwen, voorop. Verdeeld over de kudde lopen de jongens en de mannen. Het is groot feest, met schitterend weer”. De groep wordt op weg naar de stal door Charmey, toegejuicht en -geklapt.

Over negen maanden maken ze de omgekeerde gang. Op weg naar vers opgegroeid gras, kruiden en planten die onder de sneeuw vandaan zijn gekomen. Naar de frisse lucht en de vrijheid van de bergen.

Hoogtelijn 2/2019