‘Dokter, ik heb last van mijn knieën/enkels’

‘Dokter, ik heb last van mijn knieën/enkels’

Print

Doe jij voor de vakantie oefeningen om blessures te voorkomen? Volgens fysiotherapeuten neemt zo’n 60% van de patiënten het vaak niet al te nauw met hun adviezen. We hebben veel te doen in ons dagelijks leven, en hebben of nemen dan niet altijd de tijd om ons goed voor te bereiden op een inspannende reis zoals een bergwandelvakantie. Het is zonde als je om die reden je reis niet kunt maken, of er onderweg achter komt dat het toch wat te zwaar is voor je lichaam. In dit artikel lees je daarom welke knie- en enkelklachten het meest voorkomen onder bergwandelaars, en hoe je je knieën en enkels beter kunt voorbereiden op je vakantie in de bergen.

Naar de dokter/fysio

  • “Dokter, ik ben rond de Drei Zinnen gaan wandelen en de eerste dag ging alles prima maar de volgende ochtend kwam ik mijn bed bijna niet meer uit van de stijfheid en pijn. Vroeger klom in de Mont-Blanc op zonder problemen.”
  • “Een vriend heeft me meegenomen naar een via ferrata. Nooit eerder gedaan, erg leuk, uiteindelijk zelfs een D route gedaan. Ik heb nu alleen zo veel last aan de buitenkant van mijn enkel. Terwijl ik thuis iedere week wandel zonder problemen.”
  • “Mijn zoon is een skifanaat en door zijn enthousiasme heb ik besloten om het ook weer op te pakken. Uiteraard heb ik gloednieuwe Fischers All Mountain ski’s gekocht. Tot mijn verbazing was ik het niet verleerd en ik moest mijn zoon natuurlijk wel bijbenen. Dat ene stukje off-piste was alleen niet zo’n goed idee. Sindsdien lijkt er iets te verschieten in mijn knie en als ik uit de auto stap lijkt het wel of mijn knie vastzit.”

Wanneer de vakanties aflopen, melden zich veel mensen met knie- en enkelklachten bij de dokter of fysiotherapeut. Een gemiddelde huisarts ziet op jaarbasis ongeveer 30 patiënten met knieklachten. Voor enkelverzwikkingen ligt dit aantal iets lager op ongeveer 20 patiënten per jaar. De spoedeisende hulp ziet per jaar ongeveer 6.000 patiënten met knieklachten en 15.000 patiënten met enkelklachten. Daarnaast gaat een deel van de mensen rechtstreeks naar de fysiotherapeut. De meeste letsels ontstaan tijdens sportbeoefening. Dat geldt ook voor bergsporters, zo bleek uit navraag bij het NKBV-ledenpanel. In de meeste gevallen zijn de knie- en enkelklachten na ongeveer drie maanden uit zichzelf hersteld. Mensen met aanhoudende klachten worden vaak doorgestuurd naar een specialist zoals een orthopedisch chirurg of een sportarts. 

Letsels in het algemeen

Letsels van de knie en enkel bestaan voor het merendeel uit schade aan pezen en ligamenten, oftewel banden. Het verschil is dat pezen verbonden zijn aan een spier en ligamenten niet. In mindere mate komen ook letsels aan spieren en botten voor. 

Letsels worden veroorzaakt door traumatische of niet-traumatisch gebeurtenissen. Traumatisch betekent dat klachten zijn ontstaan na een duidelijk voorval zoals bijvoorbeeld een verzwikking of een val waarbij je direct pijn voelt en soms een knap of pop voelt of hoort. Voorbeelden van traumatische letsels zijn gescheurde banden zoals een gescheurde kruisband of een gescheurde enkelband. Botbreuken behoren uiteraard ook tot de traumatische letsels. Niet-traumatisch is het tegenovergestelde, waarbij de klachten langzaam zijn ontstaan zonder een acuut moment en waarbij de pijn meestal geleidelijk optreedt. De meeste niet-traumatische letsels ontstaan door overbelasting. Het onderscheid tussen traumatisch en niet-traumatisch is van belang omdat de behandeling en het herstel verschilt. Over het algemeen is de behandeling van traumatische letsels intensiever en verloopt het herstel ongunstiger. 

Veel voorkomende knie- en enkelletsels
Klik op de letsels om meer te lezen over het herkennen, de oorzaak en behandeling ervan.

Niet-traumatisch                                           Traumatisch                                           
Knieletsel
Knieletsel
Voorzijde knie
  • Patellofemoraal pijnsyndroom
  • Jumpers knee (patella tendinitis)
Botbreuken in het algemeen

Binnenzijde knie

  • Mediale meniscus
  • Pes anserinus bursitis
Collateraal bandletsel

Buitenzijde knie

  • Laterale meniscus
  • Tractus iliotibialis frictie syndroom
Kruisbandletsel

Achterzijde knie

  • Bakerse cyte (kniekuilcyste)
Meniscusletsel
Opvlammende pijn  
Uitstralende pijn  
   
Niet-traumatisch   Traumatisch  
Enkelletsel Enkelletsel
Enkelbandletsel Verzwikking



 



























Overbelasting

Onder bergsporters komen niet-traumatische letsels die worden veroorzaakt door overbelasting, het meeste voor. Deze letsels, vaak blessures genoemd, ontstaan doordat er kleine beschadigingen in je banden, spieren of botten optreden. Bij training gebeurt dit ook, maar dan in een meer gecontroleerde vorm. Wanneer je traint wordt er namelijk schade aangericht aan weefsels, die in de rustperiode na de training herstelt. Bovendien wordt het weefsel hierbij sterker om de toegenomen belasting aan te kunnen. Bij overbelasting is de belasting te groot, volgt deze te snel op elkaar of is er te weinig tijd voor herstel. De reden dat bandletsels sneller en vaker voorkomen, heeft te maken met hef feit dat dit weefsel minder goed doorbloed wordt dan spierweefsel. Enkele risicofactoren voor het optreden van overbelastingletsel zijn een leeftijd ouder dan 35 jaar, overgewicht, eerdere blessures en biomechanische afwijkingen zoals beenlengteverschil, plat- en holvoet en een disbalans tussen spierkracht en flexibiliteit.

Voorkom overbelasting
Het positieve van overbelastingletsels is dat het natuurlijk beloop vaak gunstig is en je klachten in de meeste gevallen met rust vanzelf verdwijnen. Daarnaast kun je overbelastingletsels relatief eenvoudig te voorkomen. Hoe? Door te trainen!

Een training die je gedegen, rustig opbouwt voorkomt letsels. De intensiteit, duur en frequentie van trainingen moet je geleidelijk uitbreiden om het weefsel de kans te geven zich aan te passen aan de toegenomen belasting. Hoe dit gaat is per individu verschillend. Het belangrijkst is dat je aandacht besteedt aan de signalen van je lichaam; pijn tijdens je training is nooit een goed teken. Dat je stijf wordt, is in zekere mate een goed teken, maar moet wel weer plaats maken voor soepelheid. 

We nemen spierweefsel als voorbeeld. Vaak treedt spierpijn op als je een nieuwe training start, maar maakt dit na enkele trainingen snel plaats voor stijfheid. Spierweefsel past zicht snel aan, maar bandweefsel veel langzamer. Pijn en stijfheid aan banden is daarmee in het algemeen nooit een gunstig teken. 

Techniek en materiaal

Uiteraard is het belangrijk dat je de juiste techniek en goed materiaal gebruikt tijdens het bergwandelen, maar deze kunnen een gedegen training niet vervangen. De kans op overbelastingsletsel neemt hiermee wel af. Zo kan een verkeerde houding van de vingers bij klimmers leiden tot letsel aan de vingerbanden en geven stadsschoenen niet genoeg stabiliteit om in de bergen te lopen. 

Lees meer over bergwandeltechnieken in Hoogtelijn 2/2012.
Lees meer over schoenenkeuze bij bergwandelen.

Hoe train je?

Een goede voorbereiding verkleint dus de kans op letsels tijdens het bergsporten. Opbouwende training en preventieve oefeningen zorgen voor minder klachten en meer plezier. Daarnaast is het belangrijk om bij beginnende klachten snel actie te ondernemen in de vorm van rust, dan wel aanpassen van de activiteiten om zo verergering van letsel te voorkomen.

Een aantal oefeningen:



Auteur: NKBV-Medische Commissie (Paul van der Voort)
Infographic: NKBV- Medische Commissie (Remco Berendsen en Marieke van Vessem)

Print
Deze site maakt gebruik van cookies. Meer info?